ՋՐԲԱԺԱՆ

2020 թվականի նոյեմբերի 10-ը դարձավ ջրբաժան, վերածվելով կյանքի՝ պատերազմից առաջ և պատերազմից հետո: Դեռ լիովին չենք գիտակցել կատարվածի ահավորությունն ու խորությունը, բայց արդեն ժամանակն է վերլուծել, հասկանալ՝ ինչ չի արվել կամ թերի է արվել նախորդ կյանքում, առավել կարևոր է եթե ոչ այսօրվա, ապա վաղվա հրատապ խնդիրներն ու անելիքը գոնե ուրվագծել. ամեն մեկը՝ իր ոլորտում, իր մասնագիտական տիրույթում:

Հարցազրույցների այս շարքը ակնկալում է խոսակցության սկզբնակետ, կարծիքների փոխանակման հարթակ դառնալ, գտնել պատասխաններ՝ ի՞նչ խնդիր է լուծելու հայ թատրոնը մոտակա տարիներին՝ ի՞նչ ասելիք պիտի մոտիվացնի, հերոսի փնտրտուքի ի՞նչ ուղի ընտրի: Ի՞նչ և ինչպիսի՞ պիեսներ պիտի գրեն հա՛յ դրամատուրգները  (շեշտը իր տեղում է): Հա՛յ թատրոնը (շեշտը իր տեղում է) պե՞տք է սրբագրի նրանց հետ համագործակցության իր քաղաքականությունը:  

 

Tatron-dama.am-ի հարցերին պատասխանում է Սամվել ԿՈՍՅԱՆԸ 

բանաստեղծ, դրամատուրգ,

ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակ «ՔԱՆԻ ԴԵՌ ՈՒՇ ՉԷ» պիեսի համար, «Գալիս եմ դեպի քեզ», «Եվ հույսը շարունակելի» պիեսների ժողովածուների հեղինակ

 

tatrondrama.am Ի՞նչ խնդիր է լուծելու հայ թատրոնը մոտակա տարիներին՝ ի՞նչ ասելիք պիտի մոտիվացնի, հերոսի փնտրտուքի ի՞նչ ուղի ընտրի։

Սամվել ԿՈՍՅԱՆ — Եթե թատրոնը շարունակելու է իրականության հայելին լինել, ապա, հավանաբար, մոտակա տարիներին էլ անդրադարձը լինելու է անորոշությունն ու  հասարակությանը պատուհասած ընկճախտը: Իրավիճակի պատճառները հայտնի  են, հետևանքները՝ դեռևս անկանխատեսելի, ուստի դժվար է կանխատեսումներ  անելը:  Սակայն կյանքը շարունակվում է,  ինչը պայքար է իրականության բազմաբնույթ դիմադրությունները հաղթահարելով առաջ գնալու, փորձելու գոյության սեփական մոդելը հաստատել, որի միջուկը միշտ  էլ եղել է առավել լուսավորն ու բազմագույնը: Կարծում  եմ, ապագայում  թատրոնի դերը կյանքի այս պայքարին զինվորագրվելն ու աջակցելը պիտի լինի, առաջին պլան  բերելով այն նվիրյալներին, ովքեր հավատալով ու անձնվիրաբար  ծառայելու  են հանուն առաջընթացի:

 

tatrondrama.am Ի՞նչ  և ինչպիսի՞ պիեսներ պիտի գրեն հայ դրամատուրգները։

Սամվել Կոսյան — Թեև աբսուրդի ժանրը առավել տիպական է ներկայիս իրականությանը,   սակայն  մեզանում գոնե որոշ ժամանակ  առավել  կկարևորվեն այն պիեսները,  որոնք  կներկայացնեն ոչ  թե ներկա իրավիճակը,  այլ կուղորդեն հասկանալու, թե ինչպիսի միջավայրում  կուզենայինք լինել: Մի շարք հանգամանքներով պայմանավորված՝ պանդեմիա, պատերազմ, ցավալի պարտություն, մեզ ծանոթ աշխարհն այլևս նույնը չէ, այլ է՝ օտարված:  Անծանոթ մակերեսի վրա են մարդկային  հարաբերությունները, արժեքային շատ համակարգեր դեֆորմացվել  են,  խախտվել  են  համակեցության հանրային կանոնները: Վիճակն իսկապես դրամատիկ է:  Դրամատուրգները  չեն  կարող չարձագանքել այս  ամենին և պիտի   սպասել թեմային առնչվող նոր պիեսների:

tatrondrama.am Հայ թատրոնը պե՞տք է սրբագրի նրանց հետ համագործակցության իր  քաղաքականությունը:

Սամվել Կոսյան — Հայ  թատրոնը ոչ  թե պետք է, այլ պարտավոր է սրբագրել  դրամատուրգների հետ համագործակցության իր   քաղաքականությունը,   քանի  որ թատրոնի  առաջնային անհրաժեշտությունը եղել ու մնում է պիեսը: Մինչդեռ մեր թատրոնների համար ոլորտի ամենաստորադասվածը դրամատուրգներն են, որոնց իրավունքներն  ամեն պահի  կարող  են անտեսվել: Պիեսը բեմադրում  են, հարկ չհամարելով տեղյակ պահել հեղինակին, խմբագրում են, էլի առանց հեղինակին զգուշացնելու:  Մեզանում կարծես պատվաբեր չէ հեղինակ-բեմադրիչ համագործակցությունը: Փաստացի բեմադրիչների ինքնիշխանություն է: Դրամատուրգին պատվեր տալն ընդհանրապես մոռացված գործառույթ է, որովհետև պատվերը նաև  պարտավորություն է, իսկ մեր թատրոնները փորձում  են հնարավորինս խուսափել որևէ պարտավորությունից: Կան արտասահմանյան հեղինակներն ու դասականները, որոնց  կարելի է ներկայացնել առանց գլխացավանքի,  հպարտորեն բարձրաձայնելով, որ կարողացել  են  դրանց ժամանակակից շունչ հաղորդել: Իրականում ժամանակակից հայ  դրամատուրգների գործերի բեմադրությունը  կախված է  միայն  ռեժիսորի  քմահաճույքից, ինչը վկայում է, որ մեր  թատրոնները չունեն իրենց ռազմավարությունը և առաջնորդվում  են այսուայն-ի սկզբունքով: Այստեղից էլ՝ այն խնդիրները, որ կան և չսրբագրվելու պարագայում շարունակվելու  են:

 

You may also like...

Թողնել պատասխան

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով