Արմեն ՎԱԹՅԱՆ / «ԶԱՆԳ ՎԵՐԵՎԻՑ»

Արմեն ՎԱԹՅԱՆԻ «ԶԱՆԳ ՎԵՐԵՎԻՑ» պիեսը տպագրվել է «Դրամատուրգիա» հանդեսի 2006 թ., թիվ 11-12-ում

 

Ես թատրոն շատ էի սիրում, քանի դեռ չէի տեսել իմ կյանքում առաջին ներկայացումը։ Չար կախարդին կերպավորող դերասանը խոսում էր իր խարդախ ծրագրերի մասին, իսկ կողքին կանգնած մյուս պերսոնաժները իբր չէին տեսնում նրան ու չէին լսում նրա խոսքերը։ Կարծես ժամանակավոր կուրացել ու խլացել էին։ Ութ տարեկան էի, և տեսածիս նկատմամբ որոշակի քննադատական վերաբերմունքն արդեն նկատվում էր բնավորությանս մեջ, ինչը հետագայում մեկ անգամ չէ, որ փչացրել է հարաբերություններս շրջապատի հետ։ Ես ասացի, որ դա բացահայտ կեղծիք է, իսկ ինձնից ավագները բացատրեցին, որ դա թատերական պայմանականություն է։ Բայց ես գիտեի, որ կյանքում այդպես չի լինում։ Ուրեմն՝ թատրոնը ոտիցգլուխ խաբեություն է։ Տարիներ անցան։ Ավելի ու ավելի հաճախ էի վկա դառնում նմանօրինակ տեսարանի՝ մարդը ճչում է իր ցավի մասին, որ մենակ է ու դժբախտ, իսկ շրջապատողները ձև են անում, իբր չեն տեսնում ու չեն լսում նրան։ Ու ես հասկացա, որ թատրոնը ոչինչ էլ չի հորինել, անգամ «թատերական պայմանականությունը» կյանքից է վերցված։ Իսկ եթե իրար դեմ բերենք մեր անտարբերությունն ու օտարի ողբերգությո՞ւնը

Այդպես գրվեց այս պիեսը։ Թեև անակնկալներ չեն լինի։ Լավագույն դեպքում կծափահարեն ու կգնան իրենց գործին։

Ժամանակներն են այդպիսին

Ես շատ էի սիրում մարդկանց, քանի դեռ չէի ապրում նրանց մեջ։ Հետաքրքիր է, ո՞ւմ խոսքերն են, Մաուգլիի՞նը, թե՞ իմը՞

Արմեն ՎԱԹՅԱՆ

 

ԶԱՆԳ ՎԵՐԵՎԻՑ

Մոնոդրամա

 

Բեմի կենտրոնում սեղանիկ է, վրա՝ հեռախոս։ Կողքը մանեկեն՝ ձեռնափայտով։ Ոչ հեռու, հատակին՝ մագնիտոֆոն, բեմի խորքում՝ պատուհան: Ժամացույցը խփում է տասնմեկ անգամ։ Վերջին զանգի հետ, փողկապը կապելով, բեմ է մտնում անորոշ տարիքի Տղամարդը։ Հագին հնամաշ կոստյում է: Նստում է, մատներով նյարդային թմբկահարում սեղանիկին: Թաշկինակով սրբում է հեռախոսը։ Նայում է ժամացույցին։ Վերցնում է ընկալուչը, համոզվելով, որ ազդանշան կա, դնում է տեղը։ Բարձր հեռախոսազանգից տեղից ցատկում է, վախեցած նայում ժամացույցին ու վերցնում ընկալուչը։

ՏՂԱՄԱՐԴ – Այո… լսում եմ։

ՏՂԱՄԱՐԴՈՒ ՁԱՅՆ – Կլեոպատրային եմ խնդրում։

ՏՂԱՄԱՐԴ – Ի՞նչ Կլեոպատրա:

ՁԱՅՆ — Հենց նրան։

ՏՂԱՄԱՐԴ – Ի՞նչ է նշանակում այդ «հենց նրան»։

ՁԱՅՆ — Դե… այդ բառի լավ իմաստով։

ՏՂԱՄԱՐԴԼավ իմաստո՞վո՞վ է խոսո­ղը։

ՁԱՅՆ — Էդ մեկը, կնեեքք, ձեր գործը չէ:

ՏՂԱՄԱՐԴՈ՞նց թե՝ իմ գործը չէ։ Գիշեր­վա ժամը տասնմեկին գանգում եք, ինչոր կաս­կածելի օրիորդ եք պահանջում

ՁԱՅՆՆա կին է:

ՏՂԱՄԱՐԴԱրդեն կի՞ն դարձավ։ Շնոր­հավորում եմ։ Ձեզ նմանները ժամանակ չեն կորցնում

ՁԱՅՆ(սպառնալի)։ Կլեոպատրային կանչիր, ինտելիգենտ։

ՏՂԱՄԱՐԴ — Չվիրավորեք… Վերջին ան­գամ եմ ասում, այստեղ Կլեոպատրա չկա, չի եղել ու չի լինի: Այստեղ պարկեշտ մարդիկ են ապրում, հասկացա՞ք։ Ու չհամարձակվեք մեկ էլ գանգել: Ապո՛ւշ։ (Ընկալուչը դնում, ջղային պտտվում է սեղանիկի շուրջը։) Սրիկաներն ու տականքները շատացել են։ Գժվել կարելի է։ Բա ո՜նց, նա կին է ուզում։ Գիշերվա ժամը տասնմեկին… Չէ, այս ամենին պիտի վերջ տալ: Բոլորը, խոսքները մեկ արած, գժվել են։ Հա, առաջ էլ դրանց պակասը չկար, բայց այսքա՞ն… Զանգվածային փսիխոզ է։ Ու ոչ մի­այն մեզ մոտ: Արդեն մոլորակն է մեծ ու կլոր գժանոց դարձել։ Ու բոլորն են ազատության մեջ, այ թե ինչն է սարսափելի։ Իսկ ո՞ւր են վան­դակաճաղերը… սանիտարներն ո՞ւր են… բժիշկ­ներն ո՞ւր են չքվել… Չկա՛ն, կորե՛լ են։ Սպանե՞լ ես ուզում՝ խնդրե՜մ։ Բռնաբարե՞լ՝ շնո՜րհ արեք։ Ինքնաթիռ պայթեցնե՞լ՝ ի սե՜ր Աստծո… Թունա­վորել կնոջն ու երեխաներին, ձեռքի հետ էլ մոլորակի կե՞սը՝ խնդի՛ր չկա։ Այո, բախտս բերել է, լավ ժամանակներում եմ ապրում, խոսք չկա։ Ազգուտակս էլ է հատուկ պատվիրված՝ բոլորը հետին մտքով, մատդ բերանները չդնես… Լե­զուներն՝ առանց ոսկոր, փեշները՝ լիքը քար… Ի՞նչ, ազգական, իսկական իժերի կծիկ։ Ես էլ փախա նրանցից։ Դպրոցն ավարտեցի ու փա­խա՝ աչքս ուր կտրեց։ Իբր սովորելու, իրակա­նում նրանցից փախա… Հետաքրքիր է, կզան­գի՞։ (Լաթի կտորով սրբում է հեռախոսը։) Բայց շատ շուտ հասկացա, որ իժերի մի բնից ընկել եմ մյուսը, որը մի քիչ ավելի կենսախինդ ու լա­վատեսական էր։ Թեև տարօրինակ է խոսել կոբրայի կամ պիթոնի լավատեսության մասին։ Ասենք, ջահել տարիներին լավատեսությունը հատուկ է անգամ նրանց։

Եվ այսպես, ընդունվեցի կուլտուրայի ինստի­տուտ։ Ուզում էի դերասան դառնալ, բայց թա­տերականում ինձ կտրեցին։ Քննությանը ասա­ցին. «Առակ կարդա»։ Ես էլ կարդացի։ (Կար­դում է Համլետի մենախոսությունը՝ «Լինել թե չլինել»։ Երբ հասնում է «Բայց բավական է» տողին՝ ծերունական ֆալցետով նմանակում է քննական հանձնաժողովի անդամին։) «Բավա­կա՛ն է։ Ի՜նչ լավ է, որ Շեքսպիրը ժամանակին մեռավ։ Երիտասարդ, դուք թմբկահար պիտի դառնաք, ոչ թե դերասան»։ Այդպես հայտնվե­ցի «կուլտուրայում»։ Այնտեղ ինձ «կուլտմասսավիկ» պիտի դարձնեին։ Զվարճանքների կազմակերպիչ։ Բայց՝ բարձրագույն կրթու­թյամբ։ Համակուրսեցիներս աղջիկների հետ ծանոթանալիս հպարտորեն ներկայանում էին՝ ապազա ռեժիսոր։ Մասսայական զվարճանք­ների մասին համեստորեն լռում էին։ Նրանց բոլոր խոսակցությունները միայն կինոյի ու թատրոնի մասին էին։ Նրանք բազմանշանակ ակնարկում էին, որ շատ շուտով կհայտնվեն կինոյի վարպետների շրջանակում։ Ծայրահեղ դեպքում՝ թատերական բեմահարթակում։ Ես լռում էի, որովհետև հիշում էի «մասսայական զվարճանքների» մասին։ Դրա համար էլ նրանք ինձ տանել չէին կարող։ Դեռ ձեռ էին առնում, ընդ որում՝ տաղանդավոր կերպով։ Վերջում բացահայտ էին ատում։ Ես համբե­րում էի։ Ավարտական բանկետին բոլորը եկել էին քաղքենի օրիորդների հետ։ Բոլորը, ինձնից բացի։ Ու ես կենաց ասացի։ Հանդիսավորա­պես շնորհավորեցի ընկերներիս մասսայական զվարճանքների ռեժիսորի պատվավոր անվա­նը տեր դառնալու առիթով ու հաջողություն ցանկացա այդ դժվարին գործում։ Օրիորդնե­րին էլ ասացի, որ ամեն ասածին հավատալը մոդայից անցել է։ Խաբված հարսնացուների մեծ մասը հեռացավ, այդպես էլ չսպասելով տաք ուտեստին։ Հետո կռիվ եղավ։ Իսկական կռիվ, ինչպես կինոյում։ Ես բոլորի դեմ։ (Բոքսի հարվածներ է տեղում, անճարակ նմանակում կարատեի ձևեր, անսպասելի սմքում։) Ինձ պարզապես դնգսեցին։ Երկար ու չարացած, ինչը հատուկ է լավ ընկերներին։ Այսպես, այ, այսպե՛ս… (Ցույց է տալիս, ինչպես էին ծեծում:) Դա իմ բեմադրած առաջին մասսայական զվարճանքն էր։

Հեռախոսազանգ։ Փութով նայում է ժամացույցին, վերցնում ընկալուչը:

ՏՂԱՄԱՐԴԼսում եմ։

ՁԱՅՆՈղջույն, ճանաչեցի՞ր։

ՏՂԱՄԱՐԴԲարև։ Չէի սպասում, որ կհայտնվես։

ՁԱՅՆԻնչպե՞ս թե՝ չէիր սպասում։ Լավ էլ սպասում էիր: Հաստատ գիշերները չես քնել, գուշակել ես՝ կվերադարձնե՞մ պարտքդ:

ՏՂԱՄԱՐԴ – Հա՜ պարտքս… մոռացել էի: Երեք տարի առաջ մի շաբաթով հինգ հարյուր դոլար վերցրիր: Այդ գումարը վաղո՜ւց է արժեզրկվել:

ՁԱՅՆ – Ի՞նչ ես ակնարկում։

ՏՂԱՄԱՐԴՈչինչ։ Ուզում եմ ասել, որ ներել եմ պարտքդ։ Թեև… գիտե՞ս, մանրիր այդ փողն ու մուրացկաններին բաժանիր։

ՁԱՅՆԷդ ո՞նց

ՏՂԱՄԱՐԴՄինչև փողը պրծնի։

ՁԱՅՆԱռավոտյան կզանգեմ, երբ օյաղանաս։

ՏՂԱՄԱՐԴՈւզում ես ասել՝ հարբա՞ծ եմմի կաթիլ չեմ խմել։ Ասածս հասկացա՞ր։ Գործի անցիր։ (Ընկալուչը դնում, նայում է ժա­մացույցին։) Չէ, դեռ շուտ է։ Նա միշտ կեսգիշե­րին է զանգում, դեռ ժամանակ կա։ Գուցե պարտքը վերցնեի՞… վերջին անգամ լավ քեֆ անեի։ Մի ծիտիկի հրավիրեի ռեստորան ու լկ­տի փինաչիներին տասն անգամ նույն ռաբիս երգը նվազել տայի:

Օպերային երգչի դասական կեցվածք է ընդունում ու ռաբիս երգում։

Հետոհետո քաղաքից գնացի գավառ բարին, գեղեցիկն ու հավերժականը սերմանելու լուրջ մտադրությամբ։ Կարծում էի, միայն փողն ու պետքական կապերը գնահատող փուչ մայ­րաքաղաքային կյանքից հեռու մարդիկ պահ­պանել են հարաբերությունների ամրությունը։ Սկզբում այդպես թվաց։ Քաղաքը երկու եկեղե­ցի ուներ, մի հյուրանոց, ռեստորան ու բազմաթիվ չամուսնացած կանայք։ Վերջին հանգա­մանքը ճակատագրական եղավ ինձ համար։ Ժամանակավոր կացարան հատկացրին, ու ես եռանդով անցա բարին ու հավերժը սերմանելուն. դա իրականացնում էի մշակույթի պալա­տում։ Պալատը երկհարկանի կիսավեր շինություն էր, բայց աշխատասենյակս շոյում էր ինք­նասիրությունս, ու ես աչք փակեցի կյանքի մանրուքների վրա։ Առաջին իսկ օրը ինքնա­գործունեության խմբակ ցուցակագրվողների թիվը բոլոր նորմերը խփեցանցավ։ Ի զար­մանս ինձ, հիմնականում հասուն ու գերհասուն տարիքի օրիորդներ էին։ Նրանց հետաքրքրությունը ինքնագործունեության նկատմամբ չա­փից դուրս բուռն ու բացահայտ էր։ Մեկ ամիս էր անցել, ուշ երեկոյան տեղացի տղերքը ճամփաս կտրեցին ու հասկացրին, որ իրենց մշակույթ պետք չէԱյ, այսպե՛ս(Սկսում է ոտքով խփել հատակին ընկած երևակայական մարդուն🙂 Այդպիսի լկտիությունն ինձ կատաղեցրեց։ Ոտ­քի թռա այդ վայրենիներին հասկացնելու համար, թե ինչ վտանգավոր է հունից ելած մշա­կույթը, երբ թիկունքից հո չտփի՜նՈւշքի եկա մեկ օր հետո, վերակենդանացման բաժանմուն­քում։ Մեկ ամիս էլ ոսկորներս էին կպնում ու քիթս էր նախկին տեսքին գալիս։ (Նայում է ժամացույցին, մոտեցնում ականջին՝ համոզվելու համար, որ աշխատում է։) Իսկ եթե չզան­գի՞… Չէ, անպայման կզանգի։

Տեղափոխվեցի ուրիշ քաղաք, աշխատանք գտա տեղական հեռուստաընկերությունում, «Քրեական խրոնիկայի» բաժնում։ Սկզբում գործս թեթև էր։ Եղած-չեղած կրիմինալը հար­բած հարևանների ու ազգականների տուրուդմփոցներն էին։ Երբեմն գողություն էր լինում, խանդի հողի վրա ամուսիններն էին իրար քո­թակում։ Էլ չէի սերմանում բարին ու հավերժա­կանը, բայց ապրել կարելի էր։ Տխուր, բայց տանելի կյանքով։ Սկսել էի մտմտալ գիրք գրե­լու մասին՝ քրեական ուղղվածությամբ ու կնիկների ճաշակով, բայց… Սկսվեցին տեղական իշխանությունների ընտրությունները։ Մեր «Քրեա­կան խրոնիկայով» կոմպրոմատ ցուցադրվեց քաղաքապետի թեկնածուներից մեկի մասին։ Շուկայի տնօրենն էր, նկարահանել էին սաունայում տկլոր աղջիկների հետ։ Ո՞ւմ հետ չի պատահում։ Բայց… սկանդալն ապահովվեց։ Կինը բաժանվեց, ինքն էլ թեկնածությունը հա­նեց: Էհ, այդպես պատահում է, բայց ինչ-որ մեկը ականջին էր հասցնել, թե դա իմ ձեռքի գործն էր։ Նորից հայտնվեցի վերակենդանացման բաժանմունքում։ Դանակահարված, գանգուղեղային վնասվածքով… լաստիկ շշով խփում է գլխին, «դանակահարում» իրեն🙂 Այդ ժամանակ էլ որոշեցի ամուսնանալ։ Դա երևի գանգիս հասցված հարվածի հետևանքն էր։ Բորբոքումի պես մի բան… Ամուսնացա գանգս ուշքի բերող բժշկուհու հետ: Ավելի ճիշտ, ինքը ամուսնացրեց իր հետ ինչ-ինչ նկատառումնե­րով։ Մենք տեղափոխվեցինք ավելի մեծ քա­ղաք, որտեղ մարմնական վնասվածքների քա­նակն ավելի էր համապատասխանում կնոջս աճող պահանջներին: Իմ պահանջներն սահմանափակվում էին դպրոցական ուսուցչի մի­ջին աշխատավարձով: Մեր ամուսնական կյանքը, շատ արագ շրջանցելով մեղրամսի ու խաղաղ գոյակցության փուլերը, համարյա մի­անգամից մխրճվեց փոխադարձ անհանդուրժո­ղականության, վեճերի ու գզվռտոցի հորձանուտը։ Տիկինս փափագում էր, որ շրջապատում լինեի անկրկնելի ու հմայիչ՝ Ալեն Դելոնի պես, անկողնում ագրեսիվ ու անխոնջ՝ ինչպես Քինգ Քոնգը զուգավորման շրջանում և, իհարկե, շատ հարուստ ու ինքնավստահ, մինիմումը՝ Շիլաչու օլիգարխ։ Ես ոչ աոաջինն էի, ոչ երկրոր­դը, ոչ էլ երրորդը։ Ինձ մարդ դարձնելու հույսը կտրելով, կինս սկսեց աջ ու ձախ դավաճանել ինձ։ Վիրավորականն այն էր, որ նրա սիրեկաննե­րից ոչ մեկը ոչ Դելոն էր, ոչ օլիգարխ, ոչ էլ գո­նե Քինգ Քոնգ։ Ես աչք էի փակում, իբր՝ բանից անտեղյակ եմ։ Բայց դե… համը հանեցին… Ու մի օր, տնից դուրս գալուց առաջ, բաղնիքի խալաթին քիմիկատ ցանեցի։ Չոր վիճակում ան­վնաս բան է, բայց թրջվելուն պես վերածվում է թթված մածնի ու ժավելի խառնուրդի։ Ես գի­տեի, որ կինս դրանից չի օգտվում, իր խալաթն ունի, և հանգիստ էի։ Նույն օրը ներքևի հարկի հարևանիս «շտապօգնության» մեքենան տարավ… Երեք անգամ մաշկի վերապատվաստում արին…. Հա–հա–հա… Ես մի վիրահատությունով պրծա, էլի գանգուղեղային վնասվածքով։ Վերքը շատ խորն էր, պրոֆեսիոնալի ձեռքի գործ։ Ինչ-ինչ, բայց էդ գործում կինս իրոք որ պրոֆեսիոնալ էր։ Բաժանվեցի, հետս վերցնե­լով ունեցվածքս՝ հողաթափերս, մի զույգ ներք­նաշոր ու ատամի խոզանակ։ Հայտնվելով փողոցում, հիշէցի Սոկրատեսի խորհուրդը՝ լավ կին ունենաս՝ կերջանկանաս, վատը եղավ՝ փի­լիսոփա կդառնաս։ Երջանիկ ամուսին չեղա, բայց փիլիսոփա էլ չդարձա։ Վիրավորական էր… Իսկ կինս շատ արագ մեկին գտավ…

Ախ, հա, մոռացել էի սրա մասին… (Պիջակի գրպանից հանում է փոքրիկ զանգուլակ, թա­փահարում, լսում զրնգոցը։) Լավ է հնչում, չէ՞… Տատս էր վզիցս կախում, երբ ամռանն ինձ գյուղ էին ուղարկում։ Չորս տարեկան էի ու մի գլուխ կորչում էի պատատուկի թփերում ու արևածաղկի մարգերում, կամ ձեղնահարկում, կամ նկուղում, ուր ամեն ինչ կգտնեիր՝ պատե­ֆոնից մինչև դեն գցելու հնոտիք։ Տատս ինձ սրանով էր գտնում, ինչպես իր այծիկներին։ Յոթ տարեկան էի, որ նա մահացավ խաղաղ ու աննկատ։ Զանգուլակն ինձ պահեցի։ Կարծում էի՝ գլուխս թափ տայի թե չէ՝ անպայման մեկը կհայտնվեր կողքիս… դժվար պահին կմխիթարեր։ Ափսոս, որ մեծերն այսպիսի զանգուլակ չեն կրում։ Էլ ուրիշ ինչպե՞ս մարդիկ կիմանան, որ գործերդ վատ են… (Թափահարում է զանգուլակը🙂 Չգիտեմ ինչու, հայրս տանել չէր կա­րողանում սրա զրնգոցը, մի քանի անգամ դուրս շպրտեց։ Ընդհանրապես ինձ տհաս էր համա­րում։ Իմ կապվածությունը զանգուլակին այդ կարծիքի լավագույն ապացույցն էր։ Բայց ամեն անգամ ես գտնում էի, անգամ բակի աղ­բամանները քչփորելու գնով, ինչն անում էի բա­կի ու հարևան շենքերի տղաների հայացքների ներքո։ Դա նրանց սիրելի զբաղմունքը դարձավ։ Նրանք մրցում էին՝ ով ավելի թունդ մա­կանուն կկպցնի ինձ։ Դրանցից ամենաանմեղը «կռիսն» էր։ Բայց ես թքած ունեի… Կարևորը զանգուլակը չկորցնելն էր, որն ինձ կապում էր ինչ-որ մի լավ, բարի, հուսալի… չգիտեմ՝ ինչի հետ։ Իսկ հայրս շպրտում էր ու շպրտում… Նա տանել չէր կարող այն բաները, ինչ չէր վաճառ­վում։ Երևի այդ պատճառով ինձ էնքան էլ չէր սիրում։ Բայց երկու բան սովորեցրեց՝ ճշտակա­տարություն և տնտեսել. «Տնից դուրս գալուց առաջ հանգցրու լույսը»։ Ես սովորեցի և՛ մեկը, և՛ մյուսը։

Ինչո՞ւ է լռում հեռախոսը… Շուտով տասներ­կուսն է։ (Նայում է ժամացույցին։) Տասնհինգ է պակաս… Ես գիտեմ, նա կզանգի։ Անպայման կզանգի…

Չափահաս դառնալուց հետո էլ, երբ կյանքն անտանելի էր դառնում, ծլնգացնում էի իմ զան­գուլակը։ Բայց կամաց, որ մարդ չլսի… այ, այս­պե՛ս… (Թափահարում է զանգուլակը, դեմքը լուսավորվում է մանկական ժպիտով։) Եվ ի՞նչ… ամեն անգամ հոգիս թեթևանում էր։ Օգնության եկող չկար։ Մխիթարող ու հեքիաթ պատմող էլ չկար, իսկ նա ջերմություն ու հանգստություն էր տալիս ինձ։ (Հին երգ է սկսում երգել, բայց ամենաբարձր նոտայի վրա ընդհատում է։)

Ստիպված էի հերթական անգամ սկսել զրո­յից, թեև ոչ իմաստ էի տեսնում, ոչ էլ ցանկություն ունեի։ Ու ես ավելի հաճախ էի ինձ բռնում այն մտքի վրա, որ կյանքս ավարտվեց տա­տիս մահվան օրը։ Նա միակն էր, ով ինձ սիրում էր ու տհաս չէր համարում… Իսկ գուցե սիրում էր, որովհետև տհա՞ս էի… Դա կարևոր չէ։ Կարևորը՝ ինձ սիրում էր։ Հետագա իմ կյան­քում այլևս այդ զգացմունքին չհանդիպեցի։ Հաճախ էր մտքովս անցնում, որ եթե յոթ տա­րեկանում մեռնեի, երջանիկ կմեռնեի, թեև չէի իմանա այդ մասին… (Պատկից հարևանի բնա­կարանից լսվող աղմուկը դառնում է ռիթմիկ։ Տղամարդը մոտենում է «պատին», ականջ դնում, հետո, ոչ առանց չարախնդության, բարձր միացնում է մագնիտոֆոնը։ Մենդելսոնի «Հարսանեկան քայլերգի» տակ հարվածներն աստիճանաբար դադարում են։) Այ, էդպես սուս կանես… Հարևանս է, աղջիկներ է տուն բերում։ Ես դեմ չեմ։ Մարդ կա՝ նամականիշ է հավա­քում, մեկ ուրիշը՝ մեքենա, սա էլ՝ կանանց։ Բայց նրա մահճակալը էդ գործի համար պի­տանի չէ։ Մի ամբողջ ամիս համբերեցի։ Բայց անգամ սեքսուալ ուղղվածություն ունեցող ձայնն սկսում է ազդել նյարդերի վրա։ Ու ես գտա ելքը։ Միացնում եմ Մենդելսոնի քայլերգը։ Կանայք միանգամից ամուսնանալ են ուզում՝ արթնանում է պայմանական ռեֆլեքսը: Նրանք, բնականաբար, հետաքրքրվում են, թե երբ է նախատեսվում հարսանիքը։ Այս հարցը միանգամից մարում է հարևանիս սիրային ցանկությունը։ Ու հինգ րոպե չանցած նրանց ճանապարհում է։ Չէ, գլուխս աշխատում է, ինչ­քան էլ գանգուղեղս վնասված է։ Իսկ ինձ մոտ կանայք չեն գալիս։ Սկզբում փորձում էի ինչ-որ միջոցներ ձեռք առնել։ Հետո փորձեցի հասկա­նալ՝ ինչու չեն գալիս։ Հետո ձեռք քաշեցի, չեն գալիս, թող չգան։ Միևնույն է, նրանք միշտ էլ գլխացավանք են։ Սկզբում կաշվիցդ դուրս ես գալիս նրանց նվաճելու, հետո՝ նրանցից ազատվելու համար։ Ես հրաժարվեցի և՛ մեկից, և՛ մյուսից։ Հիմա բացարձակ երջանիկ եմ։

Սենյակ տվեցին հանրակացարանում, տաս­ներորդ հարկում։ Իհարկե, բարձր է, իսկ ես, հակառակի նման, վախենում եմ բարձրությու­նից։ Չգիտեմ ինչու։ Գուցե նախորդ կյանքում թռչուն եմ եղել, որը գնդակի զոհ է դարձել… Ու հիմա գետնից եմ կառչած, թեև երբեմն այնպես եմ ուզում թռչել։ Ի դեպ, եթե պատուհանը չբա­ցես, բավական հանգիստ ու խաղաղ է… (Հեռա­խոսազանգ։ Տղամարդը կարճ երկմտանքից հե­տո միացնում է ինքնապատասխանողը։ Լսվում է տղամարդու ձայն՝ «Կլեոպատրա, ես եմ։ Զանգիր, երբ ամուսինդ տանը չի լինի»։ Հեռա­խոսն անջատվում է։) Գրողը տանի, սկսում եմ խանդել այդ թեթևսոլիկ Կլեոպաարային։ Այդ­պիսի անուն ունեցող կինը անպայման փար­թամ մարմին պիտի ունենա։ Ինչ էի ասո՞ւմ… Հա, հիմա ես երջանիկ եմ։ Ավելի ճշգրիտ լինե­լու համար պիտի ասեմ՝ համարյա երջանիկ եմ։ Իսկ եթե անկեղծ՝ ձանձրույթից մեռնում եմ։ Բայց ամեն ինչի վերջը եկավ մեկ տարի առաջ, երբ ուղիղ կեսգիշերին հեռախոսը զանգեց։ Կի­րակի էր։ Այդ զանգով կյանքս երկու կես եղավ՝ զանգից առաջ ու հետո։ Տղամարդու հոգնած ձայնը մի բառ ասաց. «Պատրաստվիր»: Բանի տեղ չդրեցի՝ քի՞չ ապուշներ են զանգում։ Հե­ռախոսով ինձ կոկորդիլոս են առաջարկել։ Եհովայի վկաների պաշտպանների ընկերության անդամ դառնալ։ Մինչև իսկ գեյերի ակումբին անդամագրվել։ Դրա համար անգամ բրոշյուր տուն ուղարկեցին՝ նրանց իրավունքները պաշտպանելու դրույթներով, իսկ վերջում հայտնի երաժիշտների, դերասանների, քաղա­քական գործիչների ցուցակ էր, ովքեր չեն թաքցնում իրենց, արդեն ոչ օրիգինալ, կողմնո­րոշումը։ Ցուցակը մեծ էր ու համոզիչ, հասկա­ցա, որ այդտեղ էլ եմ ուշացել։ Երևի հեռախոսը դրա համար են ստեղծել, որ ամեն տեսակ հի­մարություններ դուրս տան։ Այնպես որ, այդ զանգի մասին նույն պահին էլ մոռացա։ Բայց մեկ շաբաթ անց զանգը կրկնվեց։ Նույն ձայնն ինձ խորհուրդ տվեց եկեղեցի գնալ ու Տիրոջ սրբապատկերին աղոթել։ Մեկ ամիս հետո ասաց ամենագլխավորը… Միայն չմտածեք, որ խելա­գար եմ։ Խելագար որ լինեի, հաստատ երջա­նիկ կլինեի։ Ես նորմալ եմ, անգամ չափից ավե­լի նորմալ։ Դիսպանսերի թուղթ էլ ունեմ՝ «հո­գեպես առողջ է»։ Խոստովանեմ, այն ժամա­նակ ես էլ մտածեցի, որ զանգողը կամ գիժ է, կամ ինձ ձեռ է առնում։ Նրա առաջարկությունը դա էր հուշում։ Նա հայտարարեց, որ ինքը Տեր Աստված է և ինձ ընտրել է շատ կարևոր առա­քելության համար։ («Զգաստ» կեցվածքով կանգնում է հեռախոսի դիմաց։) Բարձրյալը հայտնեց, որ շատ է հոգնել մարդկությունից ու մեր մոլորակից։ Հազարամյակներ հետևելով այստեղ կատարվածին, վերջնականապես հիասթափվել է մեզնից: Որոշել է հանգստի գնալ։ Ինձ առաջարկվեց փոխարինել Նրան ու հանձն առնել հետագա հսկողությունը… (Մտասույզ լռում է, ասես մեկ անգամ ևս ծանրութեթև անում ասածը է անսպասելի ծիծաղում է։) Ես որոշեցի, որ հին ծանոթներից մեկը կլինի, որովհետև նորերը պարզապես չունեմ։ Հետո հասկացա, որ նրանցից ոչ մեկը լինել չէր կարող։ Դիմեցի հեռախոսակայան՝ բռնեք խուլիգանին։ Բազմաթիվ դիմումներից հետո հեռախոսս հսկողության տակ առան։ Պարզվեց,  անծանո­թը զանգում է… ոչ մի տեղից։ Դատարկությու­նից։ Համարը գրանցելն անհնար էր։ Պարզա­պես չկար։ Այն կողմում տիեզերական վակուումն էր։ Այդ ժամանակ որոշեցի ինքս վերջ տալ գանգերին։ Հերթական կիրակնօրյա զանգի ժամանակ լա՜վ էլ կոպտորեն առաջարկեցի ուրիշ հիմար գտնել։ Նա նրբորեն սրամտեց՝ ին­քը լավ գիտե, որտեղ փնտրի հիմարին։ Կա­տակն ինձ դուր եկավ։ Մեկ տարի տևեց այս պատմությունը, ես վարժվեցի մշտական զան­գերին։ Եթե ուրիշի հետ էի խոսում, Նա շատ հեշտ գիծն էր մտնում, իսկ խոսակիցս անջատ­վում էր ընդմիշտ։ Բայց այս ամենին վերջնա­կանապես հավատացի, երբ փոթորկից վնաս­վել էր ամբողջ քաղաքի կապն ու միայն իմ տա­նը կեսգիշերին հնչեց զանգը: Նա էր։ Հենց այդ գիշեր ասաց գնալուս ժամկետը… այնտեղ… Իր մոտ։ Ու ես հավատացի։ Հավատացի, թեև դա անհավանական է։ Այսօր ժամկետը լրացել է, այսօր ես հանձն եմ առնելու Բարձրյալի պար­տականությունները։ Չկարծեք, թե միանգամից համաձայնվեցի։ Ոչ… Գիտակցելով ինձ արված առաջարկի լրջությունը, նույն պահին էլ հրա­ժարվեցի։ Միայն խելագարը կհամաձայնվեր իր վրա վերցնել ողջ մարդկության պատասխանատվությունը, երբ ամեն մեկը ճգնում է մերձավորի հախից գալ, տիրանալ նրա կնոջը կամ ունեցվածքին։ Մարդիկ մինչև կոկորդները խրվել են մահացու մեղքերի մեջ ու ոչ մեկը ապաշխարելու միտք չունի։ Մի ամբողջ հավերժություն վերևից նայել մարդկային քաղա­քակրթություն կոչված այս անտերանոցին՝ դժոխքից էլ վեր պատիժ է։ Բայց հո միայն նա­յելը չէ՞… Միմյանց կոկորդ ծամելու պատրաստ այդ գիշատիչներին դեռ պետք է ՍԻՐԵԼ։ Այո՛, այո՛, սիրել։ Չէ՞ որ Աստված ամենակարող ու ամենաներող է։ Սիրել մարդկանց, միայն սիրել։ Ու հավերժ ներել նրանց մեդքերը։ Ահա մեր Աստծո աշխատանքի հիմնական իմաստը։ Դժվար, դժոխային աշխատանք… Սիրել բոլորին։ Վերջին անգամ տաս տարի առաջ էր, երբ անսպասելիորեն սիրեցի իմ մերձավորին ու համարյա ողջ մարդկությանը։ Երանության մեջ էի երեք րոպե։ Այնքան, որքան պետք էր «Դու աստղ ես» մրցույթին իմ երգը կատարե­լու համար։ Ձայն ունեի ու որոշեցի բախտս փորձել։ Բեմում մոտավորապես այս տեսքով էի… (Պիջակը գցում է ուսերին, կեպին դնում գլխին, վերցնում է կիթառը… Երգի կեսին նվա­գակցությունն անջատվում է, բայց նա ավարտին է հասցնում երգը։) Այսպես եղավ։ Ես մե­նակ երգեցի, որովհետև այդ պահին իսկապես սիրում էի ամենայն երկրայինը։ Պարզվում է,  դրա համար նվագակցություն էլ պետք չէ։ Բա­վական է միայն հոգիդ բացել… Բայց… Նրանց այլ բան էր պետք։ «Աստղը» բոլորին սիրելու պետք չունի, հակառակը, բոլորը պիտի նրան սիրեն։ Հերթական անգամ վրայովս անցան։ (Մանեկենին է հագցնում պիջակն ու կեպին։) Ի՞նչ էի ասում… հա, ես ինձ հարց տվեցի՝ պատ­րա՞ստ եմ ներել մարդասպաններին, բռնաբա­րողներին, մոլագարներին, գողերին ու շնացող­ներին։ Եվ ազնվորեն պատասխանեցի՝ ոչ, պատրաստ չեմ։ Ինչպե՞ս կարող եմ ներել հա­մակուրսեցիներիս, որ ծեծեցին անմեղ կատա­կիս համար։ Ինձ մահվան դուռը հասցրած հար­բեցողներին, որոնք իբր թե իրենց օրիորդներին էին պաշտպանում, թեև նրանք հեչ էլ պետք չէ­ին իրենց։ Շուկայի տնօրենին, ում մտքով ան­գամ չանցավ ստուգել ինֆորմացիան։ Նախկին կնոջս, ով ամուսնացել էր ամուսնուն դավաճա­նելու համար միայն։ Ես ոչ թե չէի սիրում մարդ­կանց, ես տառապյալի ատելությամբ էի լցված նրանց նկատմամբ։ Այդ ամենն ասացի Նրան, արդեն հավատացած, որ իմ խոսակիցը ինքն Աստվածն է։ Նա չզարմացավ։ Ասաց, որ հաս­կանում է ինձ ու ներում իմ չարությունը։ Հետն էլ ավելացրեց, որ ես ինձ վատ են ճանաչում։ Իմ մեջ սիրո վիթխարի պաշար կա, որը կհերիքի ողջ մարդկությանը։ Պետք է միայն վերադառ­նալ այն մաքուր արարածին, ինչպիսին էի ինչ-որ ժա­մանակ։ Կյանքն ինձ հեռացրել է ինձնից։ Սկզբում ասածներից բան չհասկացա, բայց սկսեցի մտածել… (Պառկում է հատակին, ձգվում ձեռ­քերի վրա։ Ամեն ձգվելուն տասը պատվիրաներից մեկն է ասում: Ավարտում, կանգնում է, սրբում ճակատի քրտինքը։) Այս վարժությունը օրը երեսուն անգամ կրկնում էի։ Մի անգամ ինձ տեսա տատիս այգում՝ պստիկ էի, զանգու­լակը վզիցս կախ։ Ես փորձում էի կերակրել մրջյուններին, նրանք ինձ նման պստիկ էին ու անպաշտպան։ Ու հիշեցի, ավելի ճիշտ՝ միտքս պայծառացավ… հեռավոր մանկությանս տարի­ներին ես պատրաստ էի սիրել բոլորին ան­խտիր։ Ներել ցանկացած մեղք ու հանցանք։ Սիրտս բաց էր աշխարհի առաջ։ Սիրտս գի­տեր, որ աշխարհն էլ պատրաստ է սիրել ու ընդունել ինձ։ Չէ՞ որ բավական էր թափ տայի զանգուլակս, և ինձ անպայման օգնության կգային։ Ես պետք էի բոլորին, ու ես գիտեի այդ մասին։ Պարզվում է՝ մանուկ հասակում ես հա­մարյա Տեր Աստված էի… Ես արդեն եղել եմ Աստված։ Երկու ամիս թևավորված էի ու լուսա­վորված այդ մտքով։ Ես պիտի վերադառնայի իմ մանկությանը։ Միայն այդպես կկարողանա­յի մարդկային մեղքերի ծանրությանը դիմանալ։ Բայց ասելն է հեշտ… պարզվեց, որ ետ վե­րադարձ չկա, ճանապարհը խցանված է ան­մտորեն ապրած կյանքի բեկորներով։ Անան­ցանելի է։ Ու մի օր լավ հարբեցի։ Անելանելիու­թյունից։ Ու երբ ոտքերս դադարեցին պահել մեղսավոր մարմինս, հանկարծ ընկա մանկու­թյանս գիրկը։ Ու հոգիս այնպե՜ս մաքրվեց… ու ես նորից սիրեցի բոլորին։ Սիրեցի ու ներեցի նույնիսկ կնոջս ու համակուրսեցիներիս, էն հարբեցողներին ու շուկայի տնօրենին։ Հոգիս ճախրեց կեղտի մեջ թաղված աշխարհի վրա ու խղճաց բոլորին։ Անցած շաբաթ Նրան ասացի, որ պատրաստ եմ առաքելությանը։ Պատրաստ եմ հնազանդվել Նրա առաջին իսկ կանչին։ Ոչ, ես հրեշտակ չդարձա, դա երևի միանգամից չի ստացվամ։ Ես սկսեցի ինձնից դուրս մղել չա­րությանը, որ տեղ բացվի բարու և սիրո հա­մար։ Չարը հեշտությամբ տեղի չէր տալիս, ընդ­դիմանում էր… Ինչ թաքցնեմ, վախենում եմ։ Նա դժգոհ կմնա իմ հոգեկան վիճակից, բայց ոնց որ թե Ինքն էլ մեծ ընտրություն չունի… Մարդիկ չափից շատ են այս փոքրիկ մոլորակի վրա։ Իսկ քանակը միշտ էլ գցում է որակը։ Կյանքի օրենքն է։ Բայց ես գլուխ կհանեմ, անպայման կկարողանամ… (Ժամացույցը խփում է տասներկու անգամ։ Լռություն։ Մոտենում, ձեռքը դնում է հեռախոսի վրա։ Դադար:) Նա պետք է զանգի։ Այս երկրի վրա ինձ այլևս ոչինչ չի պահում, պարտքերս տվել եմ, ուրիշների պարտքերը ներել եմ։ Հրաժեշտ եմ տվել տատիս ու լվացքատնից վերցրել եմ իմ սիրած կոստյումը: Հո չե՞մ կարող Նրան ներկայանալ խալաթով: (Կանգնում է երևակայական հայելու առաջ, ուղղում կոստյումը, փողկապը, թաշկինակով սրբում է կոշիկները: Վերադառնում, նայում է հեռախոսին։ Համար է հավա­քում։) Ալո… Կլեոպատրային կարելի՞ է… Ի՞նչ, սխալվե՞լ եմ… Չի կարող պատահել… Ես շատ ուշադիր եմ համարը հավաքում, այնպես որ բարի եղեք, կանչեք Կլեոպատրային… Խուլի­գանությո՞ւն… Գիշերվա ժամը մե՞կն է… Ինչպես է թռչում ժամանակը։ Ներեցեք, ո՞ւմ հետ եմ խո­սում, կարո՞ղ է Հուլիոս Կեսարն է… Ո՞չ… ներեցեք, ողջույններս Կլեոպատրային։ (Մոտենում է մանեկենին, պիջակը վերցնում, հագնում է։) Այ, հիմա վերջ։ Աշխարհի հետ հաշիվներս փա­կել եմ ու պատրաստ եմ մաքուր խղճով սիրել այն… (Նայում է ժամացույցին։) Ճիշտ որ ժամը մեկն էու զանգ չկա։ Գուցե այնտեղ ինչ-որ բա՞ն է պատահել։ Ասենք, սարսափելի ոչինչ չկա, ինքս էլ լավ գիտեմ Նրան հասնելու միջո­ցը: Շատ հեշտ է ու հասարակ, բավական է բա­ցել պատուհանն ու մի քայլ անել։ Ընդամենը մի քայլ, ու դուրս ես պրծնում այս ճահճից մաքուր օդ, ուր չկա մի բան, որից հետո կամաչես… Ինչ արած, երբեմն ինքդ պիտի որոշում ընդունես։ Կարևորն այն է, որ Նա ինձ սպասում է, իսկ ես երբեք ոչ մեկին չեմ սպասեցրել։ Հորս սովորեց­րած ճշտապահությունը հիմա պետք եկավ։ Ժամանակն է… Եվ ինչո՞ւ էի վախենում բարձ­րությունից, բարձրությունը անդունդ չի, այլ թռիչք… հրաշալի թռիչք դեպի հավերժություն… Հա, չմոռանամ լույսն անջատել…

Տղամարդն անջատում է լույսը: Բեմում խավար Է։ Երկչոտ հնչում է զանգուլակը։ Հանկարծ «սենյակ» է ներխուժում գիշերային քաղաքի աղմուկը։ Այն աստիճանաբար հանդարտվում է և լռության մեջ հնչում է հեռախոսազանգը։ Բայց ընկալուչը վերցնող չկա։ Հեռախո­սազանգը շարունակվում է։ Բաց պատուհանից լույսի շող է ընկ­նում։ Հնչում է Տղամարդու եըգը, այն տարածվում է սենյակում ու Տիեզերքում։

 

You may also like...

Թողնել պատասխան

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով