ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՍԻՐՈ ՄԱՍԻՆ / Սամվել ԽԱԼԱԹՅԱՆ

ՍԻՐԵՐԳ

Հովվերգություն չորս պատկերով

 

Գործող անձինք

ՆԱ

ՆԵ

 

Միջավայրը Տիեզերքն է: Վերևում  և բեմի վրա փոքր ու մեծ աստղեր, մոլորակներ: Ետնաբեմի էկրանին Հարդագողի ճանապարհն է՝ շարժման մեջ:

 

Առաջին պատկեր

Նան, աստղերից մեկի վրա նստած, ձանձրույթով խատուտիկ է փչում, ապա փափուլներից մեկի ետևից ընկած, անընդհատ փչելով պահում է օդում: Անսպասելիորեն բախվում  է ներս մտնող  Նեին:       

ՆԱ — Դու… դու որտեղի՞ց հայտնվեցիր:

ՆԵ — (խաղացկոտ): Այնտեղից, որտեղ աստղերը սեր են արարում:

ՆԱ — Սե՞ր… Ինչ բան է սերը:

ՆԵ — (աստղերից մեկի ետևն անցնելով, ամոթխած): Սերը կարոտի դուստրն է:

ՆԱ — Ի՞նչ բան է կարոտը:

ՆԵ — (տեղը փոխելով): Կարոտը մենությունը վանող կիրքն է:

ՆԱ — (ետքից գնալով): Ի՞նչ բան է կիրքը:

ՆԵ — Կիրքը սիրո ծափահարությունն է:

ՆԱ — Այդքանը որտեղի՞ց գիտես:

ՆԵ — (ուսերը թոթվելով, անկեղծորեն): Քեզ նայելիս ակամա ասում եմ:

ՆԱ — Ես ուզում եմ կիրք, կարոտ, սեր ունենալ:

ՆԵ — (առաջանում է): Հպվիր ինձ, որ բացվի ակունքը:

ՆԱ — Որտե՞ղ է ակունքը:

ՆԵ — Ափդ կրծքիս դիր:

ՆԱ — Կո՞ւրծք… բայց սա խնձոր է:

ՆԵ — Քոնն է: (Քրքջալով դուրս է փախչում: Նան հետապնդում է նրան:)

Բեմն առժամանակ դատարկ է:

Ասես ինչ-որ մեկից հետապնդվելով, մտնում է Նեն:

ՆԵ — Ահ… սա ի՞նչ բան է… 

Ինչո՞ւ է սիրտս արագ բաբախում 

և  քիչ է մնում դուրս թռչի  բնից:

Կարծես թե մեկը ինձ հետևում է, տեղս չեմ գտնում… 

Տեր Աստված, ինչ է կատարվում ինձ հետ:

Խաբեցի նրան… նրան խաբեցի՜… 

Նա ինձ հարցրեց՝ որտեղի՞ց  ես դու, 

իսկ ես ասացի՝ այնտեղից, որտեղ սեր են արարում:

Ի՞նչ բան է սերը,- հարցրեց նա ինձ: 

Սերը կարոտի դուստրն է,- ասացի:

Սերը կարոտի… 

Սերը կարոտի դո՞ւստրն է իրապես,

ինքս էլ չգիտեմ:

Բայց ի՞նչ է սերը… Տեր, ի՞նչ է սերը… 

Այն է, որ հիմա նրան հիշելիս տեղս չե՞մ գտնում,

թե՞, որ ուզում եմ միշտ կողքին լինել:

(Կարճ դադար):

Նրան տեսնելով իմ շուրջն ամեն ինչ իմաստ ստացավ՝ 

ամեն մեկն իրեն հարմար բառերով:

Այնքա՜ն նոր բառեր,

որ մինչև հիմա ոչ լսել էի, ոչ էլ իմացել,

բայց հիմա արդեն ակունքից լսվող

կարկաչի նման, 

հնչում են իմ մեջ և դուրս են ժայթքում՝

շուրջս լցնելով բառ ու հնչյունի,

տեսքի և գույնի մի ներկայացում…

Ահա, ծաղիկ է իմ մտքով անցնում

և իմ հայացքում մեղմ օրորվում են թերթերը նրա

և բուրվառում են հազար մի բույրեր:

Տես, հո՜վ եմ ասում… Երբ ասում եմ՝ հո՜վ,

այտս շոյվում է բառից ալիքվող զեփյուռի  թևով:

Ծփանք… ծուփ-ծըփանք… ցայտում են կայտառ

ալիք ու կոհակ:

Բայց, երբ ասում եմ՝ կարոտ և կամ սե՜ր՝ 

նա է հայտնվում աչքերիս առջև… (Դուրս է փախչում:) 

 

Բեմն առժամանակ դատարկ է:

Մտնում է Նան՝ փնտրող հայացքով:

ՆԱ — Տեսի՞լք էր արդյոք, թե՞ աստղափոշի աչքերս լցվեց

և ձև ու մարմնի պատկեր գոյացավ:

Խաբկանք էր իրոք, բայց այնքա՜ն անուշ և ախորժելի:

(Ափը բացում է, զննում:)

Ի՜նչ հաճելի էր նրա խնձորի հպումը ձեռքիս…

Գուցե հենց դա՞ է պտուղն արգելված

և ես չար ոգու թակա՞րդն եմ ընկել:

Եթե այդպես է՝ մեղսագործ եմ ես: Տերը չի ների:

Բայց ինչ էլ լինի, մեկ ուրիշ հրաշք չեմ պատկերացնում, 

որ այսպես գերի, կախարդի միտքս, հայացքս, շունչս,

հմայի այնպես, որ ես… ինքս չեմ և ամենևին այն չեմ լինելու,

ինչ որ եղել եմ:

Տեր, ես ուրիշ եմ դարձել իրապես և չէի ուզի հին նույնը լինել:

(Դուրս է գնում:)

 

Երկրորդ պատկեր

Մտնում է Նեն, այս ու այն կողմ նայելով փնտրում է՝ Նային, չի գտնում: 

Տխրում է:

Վազքով մտնում  է Նան: Տեսնելով աղջկան՝ մեխվում է տեղում:

Նեն կամակոր շրջվում է նրանից:

ՆԱ — (վեհերոտ մոտենում է): Դու… դու ո՞վ ես:

ՆԵ — Չգիտեմ…  Իսկ դո՞ւ ով ես:

ՆԱ — Ես Նան եմ:

ՆԵ — Ուրեմն ես էլ եմ Նա:

ՆԱ — Չի կարելի:

ՆԵ — Ինչո՞ւ:

ՆԱ — Երկրորդ Նա չի լինում;

ՆԵ — (գլխավերևի աստղը նրա կողմը հրելով): Լինո՛ւմ է: 

ՆԱ — (դեպի նա աստղ հրելով): Չի՛ լինում:

ՆԵ — (կամակոր): Լինո՛ւմ է: (Մի ուրիշն է հրում:)

ՆԱ — (աստղ հրելով):  Չի՛ լինում: 

Վիճաբանելով ճոճում են բոլոր աստղերը:

ՆԵ — Լինո՛ւմ է:

ՆԱ — Չի՛ լինում:

ՆԵ — Լինո՛ւմ է:

ՆԱ — Չի՛ լինում:

ՆԵ — Ախ, այդպե՜ս… Ուրեմն ես էլ Նե կլինեմ: 

ՆԱ — Նե՞:

ՆԵ — Հենց՝ Նե՛:

ՆԱ — Դա ի՞նչ բան է:

ՆԵ — Ես եմ՝ Նե:

ՆԱ — (մոլորակի վրա տիրաբար նստելով): Ինչ կուզես եղիր, բայց այստեղ մեկն է և այդ մեկը ես եմ: Երկրորդը չի կարելի:

ՆԵ — Կարելի՛ է:

ՆԱ — Չի՛ կարելի:

ՆԵ — (կամակոր): Կարելի՛ է:

ՆԱ — Չի՛ կարելի:

ՆԵ — (ոտքը գետնին խփելով): Կարելի՛ է:

ՆԱ — Չի՛ կարելի: 

ՆԵ — Էլ ի՞նչ չի կարելի:

ՆԱ — Արգելված պտուղն ուտել չի կարելի:

ՆԵ — Միայն այդքա՞նը:

ՆԱ — Միայն այդքանը:

Նեն կտրուկ շրջվում, խռոված հեռանում, նստում է աստղերից մեկին: 

ՆԱ — (հաշտություն փնտրելով): Տերն է այդպես որոշել, ես ի՞նչ մեղք ունեմ:

ՆԵ — Իմանայի, որ այդպես է, չէի գա: (Նան չի արձագանքում: Ավելի բարձր:) Իմանայի, որ այդպես է, չէի գա: (Նան չի արձագանքում:) Ես գնամ… Ես գնացի:

ՆԱ — Կա՛ց: 

ՆԵ — Ինչո՞ւ համար:

ՆԱ — Սպասիր:

ՆԵ — Ո՞ւմ:

ՆԱ — Գլուխս պտտվեց: Տարօրինակ է… Մինչև քո հայտնվելը այսպիսի բան չէր պատահել:

ՆԵ — Ի՞նչ պատահեց:

ՆԱ — Ես մտածում եմ:

ՆԵ — Դա ի՞նչ է… մտածել:

ՆԱ — Ես խոսք եմ հորինում:

ՆԵ — Որտեղի՞ց ես հորինում:

ՆԱ — Մտքից:

ՆԵ — Միտքը որտեղի՞ց:

ՆԱ — Շնչից:

ՆԵ — Շունչը որտեղի՞ց:

ՆԱ — Հրից:

ՆԵ — Հուրը որտեղի՞ց:

ՆԱ — Քեզնից:

ՆԵ — Ես որտեղի՞ց:

ՆԱ — Գոյից:

ՆԵ — Իսկ դո՞ւ:

ՆԱ — Ես էլ եմ Գոյից:

ՆԵ — Գոյն ի՞նչ է:

ՆԱ — Նա մեկն է՝ առանց երկրորդի: Նա ցանկացավ, որ ինքը բազում լինի և ծնեց մեզ:

ՆԵ — Այդքանը որտեղի՞ց գիտես:

ՆԱ — (ուսերը թոթվելով, անկեղծորեն): Քեզ նայելիս ակամա ասում եմ:

ՆԵ — Իմ գլուխն էլ պտտվեց:

ՆԱ — Ուրեմն մտածիր, թե ինչ անենք: Մտածի՛ր:

ՆԵ — Մի խանգարիր, թող մտածեմ… Գոյից՝ մե՜նք, մեզնից՝ հո՜ւր… հրից ՝ շո՜ւնչ, շնչից՝ մի՜տք, մտքից՝  խո՜սք… խոսքից… իսկ  խոսքի՞ց… խոսքից՝ գործ… Գտա՜, գո՛րծ:

ՆԱ — Գործ… Ի՞նչ ենք անելու:

ՆԵ — Խաղալու ենք:

ՆԱ — Խաղը գո՞րծ է:

ՆԵ — Բոլոր գործերը խաղ են:

ՆԱ — Ցույց տուր:

ՆԵ – (խաղ հնարելով): Վա՞յ, ի՜նչ սիրուն աստղ է…

ՆԱ — (վերև նայելով): Ո՞ր մեկը: Բոլոր աստղերը  սիրուն են:

ՆԵ — Ա՛յ, այն մեկը, որն ինձ է նման:

ՆԱ — (մեկ նրան, մեկ՝  երկնքին նայելով): Չեմ գտնում:

ՆԵ — Ուշադիր նայիր, առկայծում է: (Երկնքով տարված տղայի ափը բռնում, հպում է իր կրծքին: Լսվում է սրտի տրոփյունը:) Առկայծում է…

ՆԱ — (հայացքը՝ երկնքին, զմայլված): Առկայծում է…

ՆԵ — Խոսիր, մի բան ասա:

ՆԱ — (սևեռվում է աղջկա կրծքին): Առկայծո՜ւմ է… 

ՆԵ — Ես քեզ հուր տվեցի:

ՆԱ — Հուրը շունչ տվեց ինձ:

ՆԵ — Շունչը միտք ծնեց:

ՆԱ — Միտքը խոսք տվեց:

ՆԵ — Խոսքը գործ է ծնում:

ՆԱ — (ափը նրա կրծքից չհեռացնելով՝ գրկում, պտտվում են):  Ես սավառնո՜ւմ եմ… 

ՆԵ — Ես քեզ երկինք տվեցի՜:

ՆԱ — Ես ճախրո՜ւմ եմ…

ՆԵ — Ես քեզ թևեր տվեցի՜:

 Պտտվելով դուրս են ելնում:

 

Երրորդ պատկեր

Նեն, Սատուրնի օղակի վրա նստած, խոհերի մեջ է:

Նան անձայն մոտենում, ճոճում է նրան:

Առժամանակ լուռ են:

ՆԵ — Դե խոսիր, ջա՜նս… էլի մի բան ասա, 

        ես կարոտեցի քո ձայնին: 

        Ի՞նչ ես մտածում, ինձ հետ մտածիր, 

        ի՞նչ ես խորհում, ինձ հետ խորհիր, 

        ի՞նչ ես երազում, ինձ հետ երազիր, 

        որ լցվեմ քեզնով, որ ես դառնամ դու, 

        դու դառնաս մենք…

ՆԱ — Ես չգիտեմ, թե քեզ ի՞նչ ասեմ… 

        Ես չգիտեմ, թե քեզ ի՞նչ ասեմ… 

        Եթե մենք լինեինք արևի վրա, 

        ես կասեի, որ քո հուրն է նրան ջերմացնում,

        եթե լինեինք բողբոջի մեջ, 

        ես կասեի, որ քո բույրն է թովում նեկտարին… 

        Ես չգիտեմ, թե քեզ ինչ ասեմ… 

        Ես չգիտեմ, թե քեզ ինչ ասեմ…

ՆԵ — Դու չգիտես, թե ինձ ի՞նչ ասես… 

        Խենթո՜ւկ… 

        Դու արդեն ասացիր… 

        Դու արդեն ասացիր… 

        Խոսի՜ր, էլի խոսիր…

ՆԱ — Ես քեզ փնտրեցի անապատում ու չգտա…

Ես օտար էի և անտարբեր…

ՆԵ — Ինչ լա՜վ է, որ ինձ չգտար անապատում, 

        ես օտար էի ու անտարբեր…

ՆԱ — Ես քեզ փնտրեցի կուսական անտառում ու չգտա…

ՆԵ — Ինչ լա՜վ է, որ ինձ չգտար կուսական անտառում, 

        ես անցողիկ էի ծաղկել-թոշնելով…

ՆԱ — Ես քեզ փնտրեցի լեռների ծերպերին ու չգտա…

ՆԵ — Ինչ լա՜վ է, որ ինձ չգտար լեռների ծերպերին,

        ես անշունչ էի ու կոշտ…

ՆԱ — Ես քեզ փնտրեցի ջրերի խորքերում ու չգտա…

ՆԵ — Ինչ լա՜վ է, որ ինձ չգտար ջրերի խորքերում,

        ես համր էի ու անմիտ…

ՆԱ — Ես քեզ գտա այստեղ՝ մեր երկնքում 

         աստղերի հետ ճախրելիս և երջանի՜կ եմ…

ՆԵ — Ինչ լա՜վ է, որ գտար ինձ այստեղ՝ երկնքում 

        աստղերի հետ ճախրելիս, 

        ուր աղոթքներն են միայն հասնում,

        ուր ապրում են միայն երազները: 

        Մենք երջանի՜կ ենք… 

Հնչում  է վալսը: Պարում են, պտտվում, հեռանում, դարձյալ փարվում, հրում են՝ ճոճում աստղերը:

ՆԱ — Եթե դու միայն կրակ լինեիր,

        ես կերկնչեի քո մեջ լինելուց,

        որ չմոխրանամ…

ՆԵ — Ես կրակ եմ բորբ

        ու ջերմացնում եմ

        քո մրսած հոգին:

ՆԱ — Թե ջուր լինեիր դու միայն,

        ես կերկնչեի քո մեջ լինելուց,

        որ չխորտակվեմ… 

ՆԵ — Օվկիանոս եմ ես

         անհո՜ւն, անհատակ,

         և կենսատու եմ ամենայն գոյի,

ՆԱ — Թե հող լինեիր դու միայն,

        ես կերկնչեի քո մեջ լինելուց,

        որ չքայքայվեմ…

ՆԵ — Հո՜ղ եմ բարեբեր

       ու բողբոջը քո ծաղիկ կդառնա

       իմ կորովալից

       ավիշով միայն:

ՆԱ — Թե օդ լինեիր,

         ես կերկնչեի քո մեջ լինելուց,

         որ չանէանամ…

ՆԵ — Օդ եմ ես անտես,

        բայց եթե կուզես լինել,

       մանավանդ`

       զգալ ինձ կուզես,-

       ինձ շնչես պիտի,

       քո մեջ պարփակե՜ս…

ՆԱ — Ինձ պահիր քո հոգու մեջ, 

         որ սիրտս տուն ունենա…

ՆԵ — Ինձ պահիր քո սրտի մեջ, 

       որ հոգիս չտոչորվի ծարավից…

ՆԱ և ՆԵ – (միասին): Մեր սերը գեղեցիկ է, և մենք գեղեցիկն ենք սիրո…

ՆԵ – Ինձ պահիր քո հոգու մեջ, 

         որ հոգիս ճախրանք ունենա…

ՆԱ — Ինձ պահիր քո հոգու մեջ, 

         որ հոգիս աղոթք ունենա…

ՆԱ և ՆԵ- (միասին): Մեր սերը հրճվանք է և մենք հրճվանքն ենք սիրո…

ՆԱ — Ինձ պահիր քո մեջ, 

         որ հոգիս ապական չլինի…

ՆԵ – Ինձ պահիր քո մեջ, 

         որ հոգիս տկար չլինի… 

ՆԱ և ՆԵ- (միասին): Սերը աղոթք է և մենք աղոթքն ենք սիրո…

ՆԵ — Ես ծիածա՜ն եմ կամարված երկնքին ու երկրին…

ՆԱ — Ես գո՜ւյն եմ, ծիածանի յոթ գույնը…

ՆԵ — Ես բո՜ւյր եմ ծաղկի թերթերի վրա…

ՆԱ — Ես հովն եմ, որ քաղում է բույրը…

ՆԵ — Ես լո՜ւյս եմ, բռնի՜ր ի~նձ… (Փախչում է:)

ՆԱ – (նրան հետապնդելով): Եղիցի լուո՜ւյս…

 

Չորրորդ պատկեր

Մտնում է Նեն: Նա հղի է: Զգուշավոր առաջանում է:

Նրան ընդառաջ մտնում է Նան: 

ՆԱ — (զարմացած նրա անսովոր տեսքից): Սա ի՞նչ է:

ՆԵ — Պտուղ:

ՆԱ — (անհանգստացած): Դու կերե՞լ ես արգելված պտուղը… 

ՆԵ — Չէ՜, ի՞նչ ես ասում…

ՆԱ – Բա ի՞նչ ես կուլ տվել:

ՆԵ — Սա մեր պտուղն է, դու տվեցիր ինձ, որ խնամեմ:

ՆԱ — Ե՞րբ:

ՆԵ — Երբ ինձ սիրում էիր:

ՆԱ — Դա՞ է սիրելը:

ՆԵ — Դա է:

ՆԱ — (ծնկում, ափերը զգուշորեն հպում է աղջկա փորին): Պտուղը շարժվեց:

ՆԵ — Նա ճանաչեց քեզ՝ իր հորը:

ՆԱ — Հա՞յր… Մի՞թե հայրը Տերը չէ:

ՆԵ — Բոլոր հայրերը Տեր են:

ՆԱ — Ես Տե՞ր եմ:

ՆԵ — Քո պտղի տերը:

ՆԱ — Ես ուզում եմ տեսնել իմ պտղին: Ինչո՞ւ ես թաքցրել:

ՆԵ — Կհասունանա՝ կտեսնես:

ՆԱ — Արգելված չէ՞:

ՆԵ — Օրհնված է:

ՆԱ — Համե՞ղ է:

ՆԵ — Շա՜տ:

ՆԱ — Անունն ի՞նչ է:

ՆԵ — ՆԱ կամ ՆԵ:

ՆԱ — Նա… Նե… Նա՜… Նե՜: Ուշադիր եղիր, օձը չխայթի նրան:

ՆԵ — Դու կպաշտպանես:

ՆԱ — Արևից չթոշնի:

ՆԵ — Դու կպաշտպանես:

ՆԱ — Կարկուտից չվնասվի:

ՆԵ — Դու կպաշտպանես: 

ՆԱ — (բռնում է աղջկա ձեռքը): Գնանք այստեղից:

ՆԵ — Ո՞ւր…

ՆԱ — Երկիր: Կապրենք երկրի վրա:

ՆԵ — Մենք թողնո՞ւմ ենք դրախտը:

ՆԱ — Մենք մեր դրախտը կստեղծենք, որ ամեն ինչը մեր կամքով լինի ու մերը լինի:

ՆԵ — Օձը մերը կլինի ու չի՞ խայթի:

ՆԱ — Մենք հակաթույն կստեղծենք:

ՆԵ — Արևը մերը կլինի ու չի՞ այրի:

ՆԱ — Մենք ստվեր կստեղծենք:

ՆԵ — Կարկուտը մերը կլինի ու չի՞ վնասի:

ՆԱ — Մենք պատսպարան կստեղծենք:

ՆԵ — Այստեղ ստեղծենք՝ դրախտում:

ՆԱ — Մենք դրախտի բնակիչն ենք և ոչ տերը: Դրախտը մերը չէ: Գնանք:

ՆԵ — Տերը չի՞ բարկանա:

ՆԱ — Ինչո՞ւ պիտի բարկանա: Մենք արգելված պտուղը չենք կերել: Դրախտից ոչինչ չենք տանում: Իսկ պտուղը մերն է, մե՛ր սիրո պտուղը: Գնա՛նք:

ՆԵ — Սպասիր: Երկրի վրա… Աստծուց հեռու… 

ՆԱ — Ինչո՞ւ հեռու: Չէ՞ որ Աստված ամեն տեղ է:

ՆԵ — (մտախոհ, ինքն իրեն): Աստված ամեն տեղ է:

ՆԱ — (հաստատակամ): Այո, Աստված ամեն տեղ է:

ՆԵ — Եղիցի սե՜ր:

ՆԱ — Եղիցի պտո՜ւղ:

ՆԵ — Եղիցի սե՜ր:

ՆԱ — Եղիցի պտո՜ւղ:

ՆԵ — Եղիցի սե՜ր:

ՆԱ — Եղիցի պտո՜ւղ… (Դուրս են գնում:)

Հնչում է վալսը: Բոլոր աստղերն ու մոլորակները տարուբերվում են:

 

You may also like...

Թողնել պատասխան

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով